Kopalnia "Freiheit" (Wolność) w Kowarach

    Historia powstania Kowar sięga roku 1148 kiedy to gwarek Walon Wawrzyniec Angelus znalazł na zboczu Góry Rudnik rudę żelaza. 10 lat później na polecenie księcia Bolesława Kędzierzawego założono osadę i rozpoczęto eksploatację złoża rudy. W 1513r. Kowary otrzymały prawa miejskie, a największy rozkwit miasta przypada na początek wieku XVI, działało wtedy 11 kuźnic o wydajności około 150 ton żelaza rocznie z którego produkowano duży asortyment przedmiotów codziennego użytku oraz broń i armaty z czego większość była eksportowana do Polski. Na przełomie wieku XVI i XVII z powodu klęski żywiołowej oraz wojen w tym Trzydziestoletniej doprowadziły do upadku górnictwa na terenie Kowar.
   Po wojnie Trzydziestoletniej w Kowarach rozpoczął się okres rozwoju tkactwa oraz włókiennictwa trwający do wybuchu II Wojny Światowej, wprawdzie w wiekach XVII i XVIII podejmowano próby wznowienia prac górniczych ale nie przyniosło to większych efektów. Dopiero w wieku XIX po znalezieniu nowych złóż rudy żelaza rozpoczął się okres intensywnej eksploatacji. W 1926r w kopalni "Freiheit" (Wolność) stwierdzono występowanie rud uranu i wkrótce po tym wydarzeniu rozpoczęto wydobycie uranu na potrzeby programu atomowego III Rzeszy.
    Po II Wojnie Światowej przemysł włókienniczy w Kowarach nadal działał oprócz tego rozpoczęto wydobycie rud żelaza w odnowionej kopalni "Wolność", a po powstaniu zakładów R-1 w 1948r. w tajemnicy wydobywano również rudę uranu którą wzbogacano w tychże zakładach i wysyłano do ZSRR. W 1951r. z powodu niskiej zawartości rudy uranu wydobycie zaprzestano i przez kolejne 11 lat wydobywano tylko rudę żelaza. W 1962r. kopalnia została zlikwidowana a niższe poziomy uległy zatopieniu.
    W latach 70 kopalnię przejęła Politechnika Wrocławska na potrzeby badań z materiałami wybuchowymi oraz w celu szkolenia studentów z zakresu prac górniczych. Po odkryciu leczniczych właściwości radonu, w 1974r. w sztolni 19a utworzono jedyne w Polsce i trzecie w Europie Podziemne Inhalatorium Radonowe które działało do 1989r. W sumie wydrążono ponad 20 sztolni poszukiwawczych oraz kilkadziesiąt kilometrów chodników, a kopalnia osiągnęła głębokość 700 metrów.


Powrót