Schron kolejowy Strzyżów

    Schron kolejowy w Strzyżowie podobnie jak inne schrony kolejowe tego typu w Jeleniu, Konewce i Stępinie składał się z zespołu różnych schronów. Głównym elementem jest tunel-schron na pociąg sztabowy Hitlera oraz budynki-schrony zaplecza technicznego. W odróżnieniu od wyżej wymienionych schronów ten wykonano jako tunel wydrążony pod górą Żarnowską Góra.
    Tunel wydrążyła wiedeńska firma "Universale" jeszcze przed I Wojną Światową, natomiast w czasie II Wojny Światowej niemiecka organizacja "Organisation Todt" wykonała nowy projekt tunelu jako schron kolejowy i przystąpiła do prac. Prace budowlane trwały od wiosny 1940 do lata 1941r. która dla zamaskowania prawdziwego przeznaczenia obiektu prowadziła prace pod szyldem firmy chemicznej "Askania-Werke". Prawdopodobnie w czasie tych prac wykonano podziemną poternę łączącą tunel ze schronem technicznym, powiększono średnicę tunelu który został wykończony obudową betonową, zamontowano pancerne drzwi z obu stron tunelu oraz wybudowano schron techniczny.
    Tunel ma 465m długości i 8m szerokości, ściany zostały wykonane z żelbetonu a sklepienie z cegły, posiada dwa wjazdy, jeden z bocznicy kolejowej dworca w Strzyżowie a drugi od brzegu Wisłoka. Tunel zamykany jest z obydwu stron potężnymi dwuskrzydłowymi pancernymi drzwiami które chronione są wartowniami. Tunel jest połączony kilkudziesięciometrową podziemną poterną ze schronem technicznym po drugiej stronie torów kolejowych. Schron techniczny składał się z dwóch połączonych ze sobą mniejszych schronów wykonanych z żelbetonu zapewniających zasilanie, ogrzewanie i wentylację schronu kolejowego. W czasie spotkania Hitlera z Mussolinim 27-28.08.1941r. w Stępinie w tunelu strzyżowskim stacjonował pociąg sztabowy Hitlera "Ameryka". Po raz drugi pociąg Hitlera zawitał tu w październiku 1943r. Na początku 1944r. w tunelu ulokowano montownię silników lotniczych firmy "Flugmotorenwerke" przeniesioną z Rzeszowa. Po zbliżeniu się frontu wschodniego montownię ewakuowano a tunel pozostawiono słabo strzeżony i pod koniec lipca 1944r. został zdobyty przez partyzantów AK co uniemożliwiło wysadzenie go przez wycofujące się wojska niemieckie.
    Po wojnie tunel wykorzystywany był jako magazyn-lodownia Centrali Rybnej. W latach 80-tych służył jako garaż Spółdzielni Transportu Wiejskiego. W latach 1988-89 planowano przebudować go na chłodnię składową "Iglopolu". W 1992r. schrony przejęła od skarbu państwa Gmina Strzyżów. W 2002r. była koncepcja adaptacji tunelu na strzelnicę wojskową, wykonano prowizoryczny kulochwyt, wykonano strzelania próbne jednak do adaptacji nie doszło. Schron zaplecza technicznego w latach 70-tych został przerobiony na magazyn a w latach 1993-94 na budynek techniczno-socjalny oczyszczalni ścieków.


Powrót